Paardenpraktijk Zuid Limburg nieuwsbrief

Nieuwsbrief oktober 2010

De eerste nieuwsbrief uit een serie over “winter zorgen” bij het paard gaat over het gebruik van winter dekens. Ik hoop hier mee enkele van de veel voorkomende vragen over het gebruik van dekens te beantwoorden.

Wel of niet een winterdeken ?

Vraag: hoe weet ik of mijn paard het koud heeft? Moet ik een deken gebruiken om mijn paard warm te houden?

Antwoord: paarden kunnen beter tegen de koude dan we vaak denken. Een gezond paard of pony krijgt wanneer het kouder wordt een dikke winter vacht die goed isoleert tegen kou en regen.
Toch zijn er een paar puntjes om in overweging te nemen wanneer de winter er weer aankomt.

Paarden blijvende gezonder wanneer ze elke dag volop buiten kunnen lopen. Ze hebben zo de kans om hun natuurlijke winterkleed te vormen en krijgen voldoende frisse lucht voor een goede longfunctie.

Laten we eerst eens kijken naar paarden in de natuur. Gedurende de zomermaanden neemt het paard een overmaat aan voedsel in. Het te veel aan voer wordt omgezet in een vetlaag. Aan het begin van de herfst zullen ze wat dikker zijn als in het voorjaar. Tijdens de wintermaanden is er een tekort aan voer, het gras is dor en droog. Het verteren van ruwvoer zorgt voor warmte productie in het maag-darm kanaal en helpt zo het paard warm te houden. Tijdens de wintermaanden wordt de vet reserve verbrand om extra energie te leveren. In het voorjaar is het paard weer netjes op zijn correcte gewicht. Bedenk hier hoe groot het verschil is met de door ons gehouden paarden. Deze dieren worden in de winter bijgevoerd en gaan vaak al te vet de weide in. De afwezigheid van het eigenlijk natuurlijk vermageren in de winter verhoogd het risico op te dikke paarden en pony's, insuline resistentie en hoefbevangenheid. Naast het eten van ruwvoer houden de wilde paarden zich warm door voldoende beweging tijdens hun zoektocht naar voedsel en water.

Laten we nu eens kijken naar onze eigen paarden. De meeste zijn zeer wel gevoed en vaak wat aan de dikke kant. Ze krijgen voldoende hooi om zich warm te houden en hebben vaak een schuilplaats tegen regen en wind. Wanneer de paarden in een stal staan en de temperatuur blijft binnen boven het vriespunt is het niet noodzakelijk om extra hooi bij te voeren. Wanneer je goed oplet zal het opvallen dat ze regelmatig wat willen bewegen, bv een stukje rennen in de weide, om warm te blijven.

De wintervacht
Heb je wel eens een paard in de sneeuw zien staan? Als het sneeuwt blijft er een laagje sneeuw op de rug liggen. De sneeuw smelt niet maar blijft liggen. Door de goede isolerende vacht wordt de warmte op de huid vast gehouden, boven op de vacht is het koud. Als de vacht niet werkt zou de sneeuw direct smelten. Het probleem voor ons mensen is dat het paard in de winter aan de buitenkant koud aanvoelt, dit komt omdat de vacht de warmte vasthoudt op de huid. Paarden kunnen ijspegels aan hun vacht hebben hangen en het toch niet koud hebben.

Dekens
Er zijn een paar redenen om een deken te gebruiken en een hele boel om het niet te doen. Paarden die geschoren worden hebben een deken nodig omdat de isolerende vacht ontbreekt. Oude paarden die zich zelf niet meer warm kunnen houden hebben een deken nodig, ook als ze die niet nodig hadden toen ze jonger waren. In de natuur waren deze paarden waarschijnlijk al gestorven. Paarden die ziek zijn kunnen een deken nodig hebben net als paarden die bij extreem weer geen schuilplaats hebben. Alle andere paarden hebben geen dekens nodig.

Hoeveel dekens heeft een paard nodig? Dit is afhankelijk hoeveel het paard geschoren is en de weersomstandigheden. In de meeste gevallen is één deken voldoende, meerdere dekens kunnen worden gebruikt bij kouder weer. Je kunt je hand onder de deken steken, wanneer het lekker warm aanvoelt is de deken dik genoeg. Gebruik goed passende dekens, ook een onder deken moet goed passen anders schuurt de deken en veroorzaakt kale pijnlijke plekken op de schouders.

Als er wordt gekozen om al vroeg in het seizoen een deken op te leggen is het noodzakelijk om de deken op te houden gedurende de koude maanden. Het paard past zijn temperatuur regulatie op de deken aan. In de meeste gevallen wordt een deken opgelegd omdat wij mensen het koud hebben, de gedachte is dat het paard het dan ook wel koud zal hebben. Mensen die het zelf niet snel koud hebben zullen minder snel geneigd zijn om een deken op hun paard te leggen. Wanneer een deken wordt gebruikt, denk er dan aan dat een vacht uit gaat staan bij koud weer. De lucht tussen de haren is voor het paard een efficiënte manier om warm te blijven. Een deken die de vacht plat drukt en zelf onvoldoende warmte levert kan dus uiteindelijk het effect hebben dat het paard het koud heeft.

Wanneer heeft een paard het warm genoeg? Belangrijk is dat je het paard goed kent en let op kleine gedrag veranderingen. Paarden die het koud hebben krijgen de neiging om bij elkaar te gaan staan op een beschutte plek. Ze willen niet op het open veld om te eten. Het kan zijn dat een paard gaat rillen. Rillen is een normale manier om het weer warm te krijgen. Een paard wat zich niet kan aanpassen aan de temperatuur zal veel langer blijven rillen. Op koude natte dagen is een schuilplaats prettig voor een paard. Het is echter helemaal nieterg als een paard een keer in de regen staat en een beetje rilt.

Zweten
Het scheren van een werkend paard in de winter wordt noodzakelijk wanneer het paard zoveel zweet dat het niet meer opdroogt. Zweet brengt vocht in de vacht vanaf de huid wat inhoud dat de donzige luchthoudende en isolerende onderlaag van de vacht niet meer functioneert. Een echte dikke wintervacht zal maar moeilijk drogen wanneer deze nat is van het zweet. Het paard zal het dus erg koud krijgen wanneer hij niet goed droog is na het werken. Een goede deken laat lucht en waterdamp door. Het is dus mogelijk om het paard na zijn cooling down verder te laten drogen onder een goede deken. Leg geen deken op een heel warm paard want hij zal juist meer gaan zweten. Paarden die onder een deken staan zullen bij warmer weer gaan zweten dit verhoogt de kans op huidinfecties. Denk hier over na wanneer het 's ochtends koud is maar in de loop van de dag sterk opwarmt.

Ventilatie van de stal
Als het s' winters erg koud is zijn we snel geneigd om ramen en deuren van de stal goed gesloten te houden. We hebben het tenslotte koud. Dit heeft tot gevolg dat het stalklimaat verslechterd. De ammoniak die vrijkomt uit de mest (urine) wordt niet meer afgevoerd en in een stijgende concentratie in de stal aanwezig. Het wordt vochtiger doordat de waterdamp vrijkomend door al die ademende paarden niet wordt afgevoerd. Het wordt vochtig en bedompt. En dit alles terwijl het paard prima tegen deze kou kan. Dit verslechterde stalklimaat is een ideale plek voor bacteriën en virussen om paarden ziek te maken. Het gevolg is luchtwegaandoening en hoestende paarden. Zorg voor voldoende ventilatie en frisse lucht in de stal. Meer informatie over luchtwegaandoening kunt u vinden op de site.

Bob van der Heijden.